Mücteba Hamaney Etrafında Küresel Kutuplaşma: Trump'tan İtiraz, Maliki'den Tam Destek

Savaşın 11. Gününde ABD Kara Harekâtına Kapıları Kapattı; İdama Mahkûm Edilme Riski Taşıyan İranlı Kadın Futbolcular İçin Sığınma Çağrısı Yaptı

İran ile ABD-İsrail ekseni arasındaki savaş 11. gününde tüm şiddetiyle devam ederken, bu gece küresel diplomasi Tahran'daki yeni liderlik değişimi etrafında ikiye bölündü. 28 Şubat'taki hava saldırılarında hayatını kaybeden Ali Hamaney'in yerine Uzmanlar Meclisi tarafından oğlu Mücteba Hamaney'in getirilmesi, Washington ve Bağdat hattında taban tabana zıt tepkilere neden oldu. Yaşanan bu liderlik değişimi, çatışmanın askeri boyutuna ek olarak derin bir siyasi meşruiyet krizini de beraberinde getirdi.

ABD Başkanı Donald Trump, Florida'da yaptığı açıklamayla İran'ın yeni dini liderini tanımayacağının ilk sinyalini verdi. Yeni atamadan "razı olmadığını" açıkça ifade eden Trump, "Onun için ne planladığımı söylemeyeceğim ama bu durumdan memnun değilim" sözleriyle diplomatik baskının artacağını duyurdu.

Askeri cephede ise Trump, İsfahan'daki nükleer tesisleri kontrol altına almak için bir kara harekâtı düzenlenip düzenlenmeyeceği sorusuna, "Henüz böyle bir karardan çok uzağız" yanıtını vererek, ABD'yi yeni bir yıpratma savaşına sokmak istemediğini vurguladı.

Trump'ın bu sert itirazına karşılık, bölgeden Tahran'a güçlü bir siyasi kalkan geldi. Irak eski Başbakanı ve İslami Dava Partisi Genel Sekreteri Nuri el-Maliki, yayımladığı mesajla Mücteba Hamaney'in seçilmesini "İran halkının iradesinin tecellisi" olarak nitelendirdi. Maliki, savaşın en acı verici koşullarında bile oluşan liderlik boşluğunun hızla doldurulmasını överek, yeni liderin bu zorlu süreci yönetecek en liyakatli isim olduğunu savundu.

Operasyonun 11. Gününde Öne Çıkan Gelişmeler

Askeri Bilanço: Washington kaynaklarına göre, ABD ve İsrail’in 11 gündür aralıksız sürdürdüğü bombardımanlar sonucunda İran’ın saldırı kapasitesi yüzde 90 oranında azaldı.

Kadın Futbolculara Sığınma Çağrısı: Trump, Asya Kupası'nda milli marşı okumadıkları için ülkelerine döndüklerinde idam riskiyle karşılaşan İran Kadın Milli Futbol Takımı için Avustralya'ya "sığınma hakkı tanıyın" çağrısı yaptı. Aksi halde ABD'nin takımı kabul edeceğini duyurdu.

Kara Gücü Beklentisi: ABD, Afganistan ve Irak benzeri büyük bir kara operasyonuna mesafeli durarak, önceliğinin İran'ın nükleer silah elde etmesini havadan engellemek olduğunu yineledi.

Liderlik Meşruiyeti ve Asimetrik Güç Analizi

Mücteba Hamaney'in liderliğe gelişinin ardından ABD ve bölgesel aktörler (Irak/Maliki) arasında ortaya çıkan bu keskin söylem ayrılığı, uluslararası ilişkilerde "kutuplaşmış meşruiyet" (polarized legitimacy) kavramıyla açıklanmaktadır.

Objektif bir perspektifle; Trump yönetiminin yeni lideri reddetmesi, İran'ı küresel sistemden tamamen izole etme stratejisinin siyasi bir uzantısıdır. Buna karşın Maliki'nin hızlı destek mesajı, Tahran'ın bölgedeki "Direniş Ekseni" müttefiklerini konsolide etme ve liderlik boşluğundan doğabilecek zafiyetleri örtme çabasıdır.

Öte yandan, ABD'nin kara harekâtından kaçınarak İran'ın saldırı kapasitesini havadan yüzde 90 oranında düşürdüğünü iddia etmesi, savaşın asimetrik doğasını koruduğunu göstermektedir. Trump'ın İranlı kadın futbolcular üzerinden yürüttüğü sığınma diplomasisi ise, sert güç (askeri saldırı) ile yumuşak güç (insan hakları) unsurlarının eş zamanlı kullanıldığı kapsamlı bir baskı doktrininin sahaya yansımasıdır.

Kapanış: Diplomasi ve İnsani Kriz İç İçe

Savaşın 11. gecesinde yaşananlar, çatışmanın sadece nükleer tesisler ve füzeler üzerinden değil, aynı zamanda siyasi meşruiyet ve insan hakları üzerinden de yürütüldüğünü kanıtlıyor. Bir yanda yeni lider etrafında şekillenen küresel bir satranç, diğer yanda otel odalarında hayatlarından endişe eden kadın futbolcular...

Orta Doğu, hem askeri hem de vicdani boyutta yeni bir sınavdan geçiyor.

Kaynak: New York Post (Doral Golf Kulübü Röportajı), Nuri el-Maliki Resmi Basın Açıklaması, Rudaw.net, Max Haber Dis Haberler Masası.

Fototgraf: CNBC-e