Diplomasi Köprüleri Neden Atıldı? Trump Yönetimi İran Savaşının Perde Arkasını Açıkladı

Maskat ve Cenevre’deki Gizli Müzakerelerin Detayları Ortaya Çıktı: "Zaman Kazanma Taktiği Savaşı Başlattı"

Trump yönetiminden üst düzey bir yetkili, Washington’da düzenlenen ve Rûdaw Temsilcisi Diyar Kurda’nın da katıldığı toplantıda, ABD ile İran arasında Şubat ayı boyunca yürütülen müzakerelerin neden başarısızlıkla sonuçlandığını ilk kez detaylandırdı.

Yetkili, 28 Şubat 2026 tarihinde başlatılan askeri operasyonun, diplomasinin "zaman kazanma taktiği" ile tıkanması sonucu kaçınılmaz hale geldiğini belirtti. Washington’a göre Tahran, sunulan tarihi fırsatları "ulusal onur" gerekçesiyle reddederek bölgeyi geri dönülemez bir askeri çatışmaya sürükledi.

Diplomatik sürecin çökmesindeki temel neden, ABD heyetinin masaya koyduğu ve İran’ın nükleer kapasitesini tamamen tasfiye etmeyi amaçlayan keskin talepler oldu.

ABD tarafı; Tahran’ın elindeki 10.000 kg zenginleştirilmiş uranyumu imha etmesini, Natanz, Fordo ve İsfahan tesislerinin kalıcı olarak kapatılmasını ve uranyum zenginleştirme sürecinin doğrudan ABD denetimine açılmasını şart koştu.

Bu taleplerin reddedilmesi ve İran’ın bölgesel vekil güçlerine (Hizbullah, Husiler, Hamas) desteği kesmemesi, Beyaz Saray’da askeri seçeneğin tek çözüm olduğu kanaatini pekiştirdi.

Müzakere Takvimi: Maskat’tan Cenevre’ye

Şubat ayı, Orta Doğu’nun kaderini belirleyen üç kritik toplantıya ev sahipliği yaptı. ABD’nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlığındaki heyetler şu tarihlerde bir araya geldi:

6 Şubat (Maskat): İlk temaslarda Erakçi "uranyum zenginleştirme hakkı" üzerinde dururken, Witkoff bunun tamamen durdurulması gerektiğini vurguladı.

17 Şubat (Cenevre): Taraflar arasındaki uçurumun derinleştiği, teknik detayların tartışıldığı ikinci tur.

26 Şubat (Cenevre): Savaşın başlamasından sadece iki gün önceki son görüşme. İran’ın sunduğu 5-7 sayfalık eksik teklif, ABD tarafından "İsviçre peyniri gibi deliklerle dolu" olarak nitelendirildi.

Atom Bombası Riski ve Operasyon Kararı

Üst düzey yetkili, istihbarat raporlarına dayanarak İran’ın engellenmemesi durumunda bir yıl içinde 40 ila 50 adet atom bombası üretebilecek kapasiteye ulaşacağı uyarısında bulundu.

Bu riskin "kabul edilemez" olduğunu belirten yetkili, uluslararası toplumdan gelen ve yaklaşık 10-12 ülkenin dahil olduğu arabuluculuk girişimlerine rağmen şu an için diyaloğun tamamen kesildiğini söyledi. Washington’un yeni stratejisi, başlayan askeri operasyonu hedeflere ulaşılana kadar sürdürmek üzerine kurulu.

Gri Paragraf: Nükleer Krizin Jeopolitik Denklemi

Uluslararası ilişkiler teorileri ışığında incelendiğinde, ABD ve İran arasındaki bu kriz bir "güvenlik ikilemi" (security dilemma) olarak tanımlanabilir.

ABD'nin nükleer yakıtı ücretsiz sağlama teklifi, İran tarafından teknolojik bağımsızlığa bir saldırı olarak görülmüş; İran'ın zenginleştirme faaliyetlerini sürdürme ısrarı ise Washington tarafından doğrudan bir varoluşsal tehdit olarak kodlanmıştır.

Süreç boyunca her iki tarafın da "kazan-kazan" (win-win) formülü yerine, karşı tarafın geri adım atmasını bekleyen "sıfır toplamlı oyun" (zero-sum game) mantığıyla hareket etmesi, diplomasinin çökmesine yol açan temel psikolojik etmendir. Operasyonun başlamasıyla birlikte bölge, sadece nükleer bir tesis imhası değil, aynı zamanda bölgesel güç dengelerinin (proxy wars) yeniden tanımlandığı bir evreye girmiştir.

Geri Dönüşü Olmayan Yol

Trump yönetiminin bu açıklamaları, Washington'un askeri operasyonun "sonuna kadar" götürülmesi konusundaki kararlılığını gösteriyor. 28 Şubat'ta başlayan süreç, bölgedeki tüm aktörler için yeni ve belirsiz bir güvenlik ortamı yaratmış durumda.

Kaynak: Rudaw.net, ABD Dışişleri Bakanlığı Üst Düzey Brifingi ve Rûdaw Washington Muhabir Notları.