Trump’tan Dünyayı Sarsan Çıkış: “Başkomutan Olarak Yetkim Sınırsız”

Trump İran’ı Tehdit Etti, Yetki Tartışmasını Alevlendirdi

ABD Başkanı Donald Trump, İran’da 12. gününe giren protestolarla ilgili yaptığı açıklamalarla uluslararası gündemi sarstı. Tahran yönetimini sert sözlerle uyaran Trump, olası bir askeri müdahalenin hukuki sınırlarına ilişkin değerlendirmeleriyle de dikkat çekti.

Trump, İran yönetimine yönelik olarak “Eğer insanları öldürürseniz, sizi çok sert vururuz” ifadelerini kullanırken, ABD’nin bu süreçte hangi hukuki çerçevede hareket edeceğine dair sorulara da yanıt verdi.

İran’daki Protestolar Sert Söylemi Tetikledi

İran’da ekonomik krizle başlayıp ülke geneline yayılan ve resmî olmayan rakamlara göre onlarca kişinin hayatını kaybettiği protestolar (neden), Trump yönetiminin sertleşen söylemini beraberinde getirdi (sonuç).

Gösterilerin internet kesintileri ve “dijital karanlık” ile bastırılmaya çalışıldığını savunan Trump, özellikle Meşhed kentinde yüz binlerce kişinin sokağa çıktığına dair iddiaları gündeme taşıdı. Trump, olası bir kitlesel şiddet durumunda ABD’nin askeri güç kullanmaktan çekinmeyeceği mesajını verdi.

New York Times’a Konuştu: “Yetkim Ahlakımla Sınırlı”

New York Times gazetesine verdiği röportajda başkanlık yetkileri ve dış politika vizyonu hakkında da değerlendirmelerde bulunan Trump, uluslararası hukuk tartışmalarını alevlendiren ifadeler kullandı.

“Uluslararası hukuka ihtiyacım yok ve kimseye zarar vermeye çalışmıyorum” diyen Trump, ordu üzerindeki yetkisine ilişkin ise şu sözleri kaydetti:
“Silahlı kuvvetlerin başkomutanı olarak yetkim, yalnızca kendi kişisel ahlakımla sınırlıdır.”

Ukrayna ve Tayvan Mesajı: “Ben Olmasam Dengeler Değişirdi”

Trump, röportajında yalnızca İran’a değil, küresel güç dengelerine ilişkin de iddialı mesajlar verdi. ABD’nin dünya siyasetindeki rolünü “vazgeçilmez” olarak tanımlayan Trump, şu değerlendirmelerde bulundu:

Rusya–Ukrayna: “Eğer benim çabalarım olmasaydı, Rusya şu anda Ukrayna’nın tamamını ele geçirmiş olurdu.”

Çin–Tayvan: “Ben başkan olduğum sürece Şi Cinping Tayvan’a saldıramaz. Benden sonrakiler için aynı şeyi söyleyemem.”

‘Kişisel Ahlak’ Doktrini ve Kuralsız Dünya Tartışması

Trump’ın “uluslararası hukuka ihtiyacım yok” sözleri, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan küresel hukuk ve güvenlik düzenine yönelik en sert meydan okumalardan biri olarak yorumlanıyor. Yetkinin anayasal sınırlar, Kongre denetimi veya uluslararası anlaşmalar yerine “kişisel ahlak” kavramı ile tanımlanması, ABD dış politikasında öngörülebilirliğin zayıfladığına işaret ediyor.

Bu yaklaşım, İran’daki protestolar üzerinden bir “insani müdahale” söylemi üretse de, Moskova’dan Pekin’e kadar tüm küresel aktörlere ABD’nin gerektiğinde kuralları tek taraflı biçimde askıya alabileceği mesajını veriyor.

Gözler Washington’un Atacağı Adımda

Trump’ın sert yetki söyleminin sahaya yansıyıp yansımayacağı ve ABD’nin İran’a yönelik somut bir adım atıp atmayacağı, önümüzdeki günlerde hem Orta Doğu’daki tansiyonu hem de küresel hukuk tartışmalarını doğrudan etkileyecek.

Kaynak:

The New York Times
Rudaw.net