Parçalar değil, büyük resim

Bugün ajanslara düşen haberleri tek tek okumak, Ortadoğu'daki gerçek değişimi görmeyi zorlaştırıyor. Donald Trump ve Benjamin Netanyahu’nun eş zamanlı hamleleri; İran, Suriye ve Irak ekseninde sadece yerel bir hareketliliği değil, küresel bir jeopolitik stratejiyi işaret ediyor. 

Bu "strateji üçgeni", arka planda güç dengelerinin, diplomasinin ve enerji koridorlarının yeniden tanımlandığı bir satranç tahtasına dönüşmüş durumda.

Tahran'da yükselen tansiyon

Üçgenin en sıcak köşesi olan İran'da protestolar sertleşirken, rejim üzerindeki baskı artıyor. Reuters'ın raporlarına göre Tahran yönetimi, olası bir dış müdahaleye karşı bölgedeki ABD üslerini hedef alabileceği tehdidinde bulundu. Buna karşılık ABD (The Guardian verilerine göre), tansiyonu kontrol altında tutmak için bazı üslerden personel çekerek diplomasi kanallarını aktif hale getirdi. Bu hamle, Trump yönetiminin "sopa gösterip masaya çağırma" taktiğinin bir yansıması.

Şam’da mesaj, Bağdat’ta sessizlik

Üçgenin diğer ayaklarında ise roller netleşiyor. Netanyahu’nun Suriye ziyaretleri, basit bir gövde gösterisi değil; bölgedeki diğer aktörlere verilen "Saha kontrolü bizde" mesajıdır (Ynetnews). Irak ise bu denklemin "sessiz ama kritik" kavşağı konumunda. Sıcak çatışmadan uzak dursa da, Washington ve Tahran arasındaki gizli diplomasinin ve güvenlik pazarlıklarının ana geçiş güzergahı Bağdat üzerinden işliyor.

Neden bu üçgen?

Okuyucunun sorması gereken asıl soru şudur: 

Bu üç ülke neden bir paket halinde yönetiliyor? 

Analiz edildiğinde; Trump ve Netanyahu’nun amacının İran’ı bölgesel olarak izole etmek ve Suriye-Irak hattındaki lojistik bağını kesmek olduğu görülüyor. Bu strateji, İran'ı sınırları içine hapsetmeyi, Suriye'yi İsrail güvenliğine göre dizayn etmeyi ve Irak'ı tarafsız bir tampon bölgeye dönüştürmeyi hedefliyor. Tekil olaylar kafa karıştırabilir ancak "üçgen" olarak okunduğunda hedef nettir: Yeni bir bölgesel güvenlik mimarisi.

Savaş mı, zoraki uzlaşı mı?

Financial Times’a göre Arap devletleri, ABD üzerinde operasyon riskini azaltmak için yoğun bir diplomatik baskı uyguluyor. 

Trump’ın "askeri seçenekleri masada tutan" tavrı ile Netanyahu’nun sahadaki sertliği, bölgeyi bıçak sırtında tutuyor. Önümüzdeki süreçte, İran’ın iç direncine ve ABD’nin diplomatik baskısına bağlı olarak ya yeni bir çatışma dalgası ya da sınırları netleşmiş soğuk bir barış dönemi başlayacak.

Kaynak: Reuters, The Guardian, FT, Ynetnews
Gorsel: Youtube