Halefiyet Çıkmazı: Trump’tan "ABD Onayı" Şartı, Tahran’dan Egemenlik Resti

İran’ın Yeni Dini Lideri İçin Seçim Süreci Tamamlanırken; Washington ve Tahran Arasında "Meşruiyet" Savaşı Başladı

İran’da Ali Hamaney’in hayatını kaybetmesiyle başlayan dokuzuncu günde, askeri operasyonların gölgesi siyasi bir veraset krizine dönüştü. ABD Başkanı Donald Trump, Pazar günü yaptığı sarsıcı açıklamada, İran’ın bir sonraki dini liderinin Washington’ın onayı olmadan koltuğunda uzun süre kalamayacağını ilan etti.

Uzmanlar Meclisi’nin seçim sürecini tamamladığını duyurmasının hemen ardından ABC News’e konuşan Trump, halefiyet sürecine bizzat dahil olma niyetini ortaya koyarken, adaylar arasında adı geçen Mucteba Hamaney’i "önemsiz biri" olarak nitelendirdi. Trump, gelecekte İran’la yeniden çatışmaya girmemek ve nükleer silahlanmayı engellemek adına bu "onay" mekanizmasının şart olduğunu savundu.

Tahran cephesinden bu çıkışa yanıt, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi üzerinden gecikmeden geldi. Erakçi, NBC News’e verdiği mülakatta, yeni lideri seçmenin "yalnızca İran halkının işi" olduğunu vurgulayarak her türlü dış müdahaleyi kesin bir dille reddetti.

ABD ve İsrail’in sivil alanlara yönelik saldırılarını "savaş suçu" olarak niteleyen Erakçi, kalıcı bir ateşkes sağlanmadığı sürece halkın güvenliği için savaşmaya devam edeceklerini belirtti. Ayrıca, olası bir kara operasyonu durumunda "cesur askerlerin" hazır beklediğini söyleyerek, Washington’ın müdahale söylemine karşı askeri bir set çekti.

Şu an Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan liderliğindeki geçici konsey tarafından yönetilen İran’da, yeni liderin ismi güvenlik gerekçesiyle henüz kamuoyuna açıklanmadı.

Ancak Trump’ın "beş yıl sonra aynı şeyi tekrar yapmak istemiyorum" diyerek çizdiği stratejik çerçeve, bölgedeki gerilimin fiziksel yıkımın ötesine geçerek İran’ın kurumsal geleceğini hedef aldığını kanıtlıyor. Erakçi’nin Rusya ile istihbarat iş birliğini doğrulaması ise Tahran’ın bu siyasi kuşatmaya karşı bölgesel ittifaklarını güçlendirdiğini gösteriyor.

Kriz Hattında Stratejik Veriler

Veraset Krizi: Uzmanlar Meclisi seçimi tamamladı; ancak isim, Trump’ın "veto" tehdidinin gölgesinde gizli tutuluyor.

Askeri Uyarı: Erakçi, füze menzilini 2000 km ile sınırladıklarını ancak kara işgaline "imha" ile karşılık vereceklerini duyurdu.

Rusya Faktörü: İran, Rusya’dan istihbarat desteği aldığını resmen kabul ederek asimetrik savunma hattını genişletti.

Can Kaybı: Dokuzuncu gününe giren saldırılarda toplam can kaybının 1200’ü aştığı bildirildi.

Siyasi Halefiyet ve Uluslararası Meşruiyet Krizi

İran’daki liderlik değişim süreci ile Trump’ın "onay" şartı bilimsel bir perspektifle incelendiğinde, çatışmanın konvansiyonel sınırlarından "egemenlik ve meşruiyet" alanına kaydığı görülmektedir.

ABD yönetiminin, askeri baskıyı bir siyasi veto mekanizmasına dönüştürme çabası, uluslararası ilişkilerde müttefiklik ve müdahale paradigmalarını yeniden tartışmaya açmaktadır. Trump’ın halefiyet sürecine müdahale arzusu, bölgedeki askeri kazanımları kalıcı bir siyasi bağımlılık yapısına dönüştürme amacını taşırken; Erakçi’nin "halk iradesi" vurgusu, bu dışsal basıncı yerel milliyetçilik ve bölgesel iş birlikleri (Rusya istihbaratı gibi) üzerinden dengeleme stratejisidir.

Bu durum, yeni liderin isminden ziyade, bu liderin küresel sistem tarafından tanınıp tanınmayacağının bölgesel güvenliğin ana belirleyicisi olacağını doğrulamaktadır.

Tahran’da Kimin İsmi Açıklanacak?

Uzmanlar Meclisi’nin seçtiği ismin ilanı, Orta Doğu’da ya yeni bir diplomasi kapısını aralayacak ya da Washington-Tahran hattındaki iplerin tamamen kopmasına neden olacak. Bölge, tarihinde ilk kez bir lider değişimini doğrudan savaşın ortasında deneyimliyor.

Kaynak: ABC News, NBC News Erakçi Röportajı, İran Uzmanlar Meclisi Bildirisi, Rudaw.net

Fotograf: AA