Süreç, valilerin başkanlık ettiği il hayvanları koruma kurulları tarafından koordine ediliyor.

Hayvanları Koruma Kanunu'ndaki düzenlemelere itiraz eden İstanbul Barosu Hayvan Hakları Merkezi Başkanı Deniz Tavşancıl, son iki yılı değerlendirirken "Bu yasa kanlı bir yasaydı bizim için, uygulaması çok daha kanlı oldu" diyor.

Tavşancıl, "Sokak hayvanları ülkemizin hem güzel rengiydi hem de kültürel dokusuna ait bir şeydi" ifadesini kullanarak, "Böyle bir ortamdan sokaklarda kedi köpeğin olmadığı bir ortama geçiliyor olması çok üzücü" şeklinde ekliyor.

Ankara Barosu Hayvan Hakları Merkezi Başkanı Tuğba Gürsoy ise "Bütün ülkede hayvanlar çok hunharca toplanıyor" diyor.

Gürsoy, toplama esnasında yüksek doz anestezilerle veya havasız araçlarda üst üste istiflenerek, toplama sırasında saatlerce bekletilen birçok hayvanın araçlarda öldüğünü iddia ediyor ve ekliyor: "Birçoğu ertesi gün anesteziden uyanamıyor, başka sıkıntılar yaşıyor. Bir kısmı bakımsızlıktan ölüyor."

Kanunda belediyelerin hayvanları ağırlayacak barınak ve doğal yaşam alanlarını hazırlamaları için 2028'in sonuna kadar süre tanınıyor. Ancak İçişleri Bakanlığı, yıl sonuna kadar tüm sahipsiz sokak hayvanlarını toplamayı hedeflediklerini belirtiyor.

Aktivistler, hükümetin izlediği politikaların çokça ölüme yol açtığını savunuyor.

Hayvan barınaklarını düzenli olarak ziyaret eden aktivist Alper Karmış, 2018'den bu yana 46 şehir gezdiğini ifade ediyor. Karmış, "Bazı şehirlerde aşırı kalabalığa bağlı beslenememe ve tedaviye ulaşamama durumu var. Ölüm sayısı ve ölüm hızı çok yüksek" diyor.

Karmış, yakın zamanda ziyaret ettiği Kars Belediyesi'ne bağlı bir barınakta üç veteriner hekim ve üç tekniker olmasına rağmen hayvanların tedaviye ulaşamadığını savunuyor. Sulukların çamurlu ve paslı olduğunu aktaran Karmış, ziyareti sırasında barınakta ölü hayvanlar gördüğünü ve diğer köpeklerin cansız bedenleri yediğine tanıklık ettiğini belirtiyor.

Aynı barınağı kış aylarında da ziyaret ettiğini söyleyen aktivist, aradan geçen sürede hayvan mevcudunun "iki üç binden 500-600 civarına indiğini" savunuyor. Karmış, "Sadece altı ayda bir barınaktaki köpek sayısının %50-60 civarında azaldığına tanıklık edebiliyoruz" diyor.

Aktivist, bu oranların doğal ölümler ile açıklanamayacağını öne sürüyor. Kars Belediyesi, konuyla ilgili sorulara verdiği yanıtta "söz konusu iddiaları doğrulayan herhangi bir bulguya rastlanmadığını" belirtiyor. Belediye ayrıca barınaktaki hayvanların günlük bakım, beslenme ve sağlık kontrollerinin düzenli olarak yapıldığını ifade ederek, "Gerekli tıbbi müdahaleler gecikmeksizin uygulanmaktadır" diyor.

'Sokak hayvanlarının yaşam hakkı gözetilmiyor'

Yüksek ölüm oranları iddiasıyla gündeme gelen illerden biri de Ankara. Ankara Valisi Yakup Canbolat, 1 Temmuz'da yaptığı paylaşımda Ankara'da 52 bin sokak hayvanının toplandığını açıkladı. Ancak ulaşılan Nisan 2026 tarihli bir resmi belgeye göre 1 Ocak 2025-Nisan 2026 arasında Ankara ilinde yaklaşık 60 bin sokak köpeği toplandı.

Ankara'da sokak hayvanlarının izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin resmi istatistiklerin yer aldığı belgede yaklaşık 32 bin köpeğin "doğal nedenlerle" öldüğü ifade ediliyor. Doğal nedenlerin ne olduğu ise detaylandırılmıyor. Tuğba Gürsoy, katıldığı toplantılarda yetkililerin ildeki toplam barınak kapasitesinin 13 bin civarında olduğunu açıkladığını belirtiyor. Gürsoy, 52 bin köpeğin toplandığı açıklamasına atıfta bulunarak, "Öyleyse 39 bin köpek burada yok demek" diyor.

Avukat, "Sokak hayvanlarının yaşam hakkının hiçbir şekilde gözetilmediğini görüyoruz" yorumunu yapıyor.

Toplanan hayvan sayılarına dair tutarsızlıkları ve toplanma sırasındaki usulsüzlük iddialarını Ankara Valiliği'ne sordu ancak yanıt alınamadı.

'Sahada şiddet ile ilgili bir sorunumuz yok'

Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) Veteriner İşleri Dairesi Başkanı Mustafa Şener, konuya dair sorulara yanıt verirken her ilçenin idari ve mali özerkliğine dikkat çekiyor. Şener, hayvanların araçlarda istiflendiği iddialarını reddediyor: "Bizim araçlarımızın hepsi havalandırmalı ve klimalı. Bölüm bölüm ayırıyoruz. Her bölüme yavrularıyla değilse birden fazla köpek koymuyoruz."

Şener, hayvanlara yönelik şiddet ve gereğinden fazla sakinleştirici kullanılması iddiaları ile ilgili "Sahada toplamaya veteriner hekim olmaksızın bir ekip göndermiyorum, bizim şiddet ile ilgili bir sorunumuz yok" diyor. Sokak hayvanlarının ihmal ve usulsüzlükler sebebiyle öldüğü iddialarına ise "Bir hayvan ölmüşse, nedenine dair çalışma yapan hekim raporunu tanzim eder" yanıtını veriyor. Yetkili, ABB'nin barınak kapasitesinin yeterli olduğunu ve gerektiğinde artırılabileceğini vurguluyor. Ayrıca Ankara'da yüze yakın ruhsatsız özel yaşam alanı olduğunu ve buradaki hayvanların gönüllülerden toplanan bağışlar ile bakıldığını hatırlatıyor.