Çin'in en büyük gayrimenkul şirketi Evergrande'nin kurucusu ve bir dönem ülkenin en zengin iş insanlarından biri olan Hui Ka Yan, müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Hui Ka Yan kimdir ve Evergrande krizinde neler yaşandı? İşte detaylar…

Hui Ka Yan, nisan ayında Evergrande Group'un yönetim kurulu başkanlığını yaptığı döneme ilişkin dolandırıcılık ve fonların kötüye kullanılması gibi birden fazla suçlamayı kabul etti.

Hui’nin şirketi, Çin gayrimenkul krizinin merkezinde yer alıyor. Evergrande Group, 2021 yılından bu yana 300 milyar dolarlık borç yükü altında bulunuyor.

Çin merkezli Xinhua haber ajansının Shenzhen kentindeki bir mahkemenin kararına dayandırdığı habere göre, Hui hakkında müebbet hapis cezasının yanı sıra kişisel varlıklarına el konulmasına ve tüm siyasi haklarından mahrum bırakılmasına hükmedildi.

Evergrande Group'a 8,82 milyar yuan (1,23 milyar dolar), Evergrande Gayrimenkul Grubu'na ise 7 milyar yuan para cezası verildi. Bu rakamlar, Çin hükümetinin bugüne kadar şirketlere uyguladığı en yüksek cezalar arasında yer alıyor.

Mahkeme, Hui ve iki şirketinin mali dolandırıcılık, varlıkları şişirip yükümlülükleri gizleme, yasa dışı yollardan kamu mevduatı toplama, fon toplama dolandırıcılığı ve önemli bilgileri yasa dışı şekilde açıklama gibi birden fazla suçu işlediğine hükmetti.

Mütevazı başlangıçtan zirveye, zirveden hapse

Hui, mütevazı bir başlangıçtan Çin'in en zenginleri arasına yükselmişti.

1950'lerin sonlarında Çin'in merkezindeki Henan eyaletinde küçük bir köyde doğan Hui, babaannesi tarafından büyütüldü. 1975'te liseden mezun olduktan sonra bir çiftlikte çalıştı ve güvenlik görevlisi olarak görev yaptı. Üniversite giriş sınavını 1978'de ikinci denemesinde kazandı ve eğitim masraflarını burs ve desteklerle karşıladı.

Çalışma hayatına bir demir-çelik fabrikasında başladı. 1992 yılında, 20 bin yuanlık (3 bin dolardan az) birikimiyle gayrimenkul hayallerinin peşinden gitmek üzere, gelişmekte olan Shenzhen şehrine gitti. İki yıl sonra Guangdong eyaletinde bulunan Guangzhou'daki ilk projesini hayata geçirdi.

1996'da onu ülke çapında tanınan devasa bir servete sahip iş insanına dönüştürecek şirketi, Evergrande’yi kurdu. Sonraki yirmi yıl boyunca Evergrande, Çin’in ekonomik büyümesini besleyen çok sayıda konut, ofis bloğu ve kentsel yapı inşa etti.

Şirket en güçlü döneminde yaklaşık 200 bin kişiyi istihdam etti, 110 milyar doların üzerinde satış gerçekleştirdi ve 280'den fazla şehirde bin 300'den fazla projeye sahip oldu.

Çin'de gayrimenkul ve bağlantılı sektörler, bir dönem ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 30'una kadarını oluşturuyordu. Analistler, Evergrande’in çöküşünün Çin konut piyasasında daha geniş çaplı riskleri tetikleyebileceği ve ev sahiplerine zarar verebileceği konusunda endişeleniyordu.

Çin'in emlak sektörünün büyüdüğü yıllarda Evergrande dahil birçok şirket, artan konut talebini karşılamak amacıyla büyük miktarlarda borçlandı. Ancak konut arzının zamanla ihtiyaçların üzerine çıkması, birçok bölgede tamamen boş mahallelerin ve kullanılmayan projelerin ortaya çıkmasına yol açtı.

Resmi istatistiklere göre, Çin'de yeni konut satışları geçen yıl 2014'ten bu yana en düşük seviyeye geriledi. Satışların toplam değeri 7,3 trilyon yuan (1,06 trilyon dolar) oldu. Bu rakam, emlak sektöründeki büyümenin zirve yaptığı 2021'de 16,2 trilyon yuan (2,3 trilyon dolar) seviyesindeydi.

Pekin yönetimi son yıllarda emlak piyasasını istikrara kavuşturmak için çok sayıda önlem açıkladı. Ancak krizin sona erdiğine ilişkin henüz bir işaret bulunmuyor.