Reel Sektörün Döviz Açığında Keskin Artış: Ocak Verileri Açıklandı

TCMB Raporu: Finansal Kesim Dışı Şirketlerin Net Döviz Pozisyonu 197,5 Milyar Dolara Ulaştı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan Ocak 2026 verileri, reel sektörün döviz dengesindeki kırılganlığın arttığını ortaya koydu. Finansal kesim dışındaki firmaların net döviz pozisyonu açığı, yılın ilk ayında bir önceki aya göre 9 milyar 149 milyon dolar artarak 197 milyar 591 milyon dolar seviyesine ulaştı. Bu büyümenin temel nedeni, şirketlerin döviz varlıkları sınırlı bir düşüş yaşarken, kredi yükümlülüklerindeki güçlü artış oldu.

Varlık ve Yükümlülük Makası Açılıyor

Ocak ayında reel sektörün döviz varlıkları 558 milyon dolar azalarak sınırlı bir gerileme kaydetti. Ancak aynı dönemde yükümlülükler 8 milyar 591 milyon dolar gibi yüksek bir oranda artış gösterdi. Bu durum, reel sektörün döviz bazlı borçlanma ihtiyacının, likit varlık biriktirme hızının önüne geçtiğini gösteren net bir gösterge niteliği taşıyor.

Varlık Dağılımında İhracat Alacakları Düştü

Şirketlerin varlık kompozisyonu incelendiğinde, Aralık 2025’e göre bazı kritik kalemlerde değişimler göze çarpıyor:

Artanlar: Türev varlıklar (1,59 milyar dolar) ve yurt dışı doğrudan sermaye yatırımları (681 milyon dolar).

Azalanlar: İhracat alacakları (1,86 milyar dolar), yurt içi banka mevduatları (668 milyon dolar) ve menkul kıymetler (300 milyon dolar).

İhracat alacaklarındaki bu azalış, küresel ticaret dinamikleri ve tahsilat sürelerindeki değişimlerin reel sektör likiditesi üzerindeki baskısını yansıtıyor.

Yükümlülük Analizi: Kredi Kullanımı Artış Trendinde

Reel sektörün yükümlülüklerindeki 8,5 milyar dolarlık artışın ana motoru nakdi krediler oldu. Ocak ayında yurt içinden sağlanan nakdi krediler 3,6 milyar dolar, türev yükümlülükler 3,4 milyar dolar ve yurt dışından sağlanan nakdi krediler 2,2 milyar dolar artış gösterdi. Buna karşın ithalat borçlarında 714 milyon dolarlık bir düşüş yaşandı.

Vade Yapısında Uzun Vadeli Borçlanma Tercihi

Yükümlülüklerin vade yapısına bakıldığında, şirketlerin daha çok uzun vadeli borçlanmaya yöneldiği görülüyor:

Yurt İçi: Uzun vadeli krediler 2,69 milyar dolar artarken, kısa vadeli artış 918 milyon dolarda kaldı.

Yurt Dışı: Uzun vadeli krediler 1,95 milyar dolar artış kaydederken, kısa vadeli kredilerde 417 milyon dolarlık bir azalma görüldü.

Bu veri seti, reel sektörün mevcut piyasa koşullarında borç çevirme stratejisini daha çok uzun vadeye yayarak likidite riskini yönetmeye çalıştığını kanıtlıyor.

Kısa Vadeli Likidite Durumu ve Risk Değerlendirmesi

Ocak 2026 döneminde kısa vadeli varlıklar 147,7 milyar dolar, kısa vadeli yükümlülükler ise 141,1 milyar dolar olarak kaydedildi. 

Bu tablo, "Kısa Vadeli Net Döviz Pozisyonu Fazlası"nın 6 milyar 558 milyon dolar seviyesinde gerçekleştiğini gösteriyor. Her ne kadar bir "fazla" söz konusu olsa da bu rakamın Aralık 2025 dönemine göre 5,1 milyar dolar azalmış olması, kısa vadeli döviz tamponunun zayıfladığına işaret ediyor.

Kısa vadeli yükümlülüklerin toplam içindeki payının %37 seviyesinde sabitlenmesi, reel sektörün toplam borç yükünün önemli bir kısmının bir yıl içinde itfa edilmesi gerektiği gerçeğini hatırlatıyor. 

Şirketlerin döviz geliri yaratma kapasitesi ile bu borç servisi arasındaki denge, önümüzdeki dönemde makro-finansal istikrar açısından kritik bir izleme noktası olmaya devam edecektir.

Kaynak: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Ocak 2026 Verileri, Ekonomist.