Diyarbakır’da kritik mesaj: Öcalan’ın Demokratik İslam çıkışı ne anlama geliyor?

Diyarbakır’da düzenlenen Mezopotamya İslami Araştırmalar Federasyonu 1. Olağan Kongresi, İmralı’dan gelen mesajla siyasi ve toplumsal tartışmaların merkezine yerleşti. Abdullah Öcalan, mesajında Ortadoğu’daki krizlerin kaynağını “iktidar merkezli din anlayışı” olarak tanımlarken, çözüm olarak “Demokratik İslam” perspektifini işaret etti.

Bu çıkış, yalnızca teolojik bir yorum değil; Kürt meselesi, barış süreci ve toplumsal uzlaşma başlıklarını doğrudan etkileyen yeni bir ideolojik çerçeve olarak değerlendiriliyor.

Medine Vesikası neden yeniden gündemde?

Öcalan, mesajında Medine Vesikası’nı tarihsel bir referans olmanın ötesinde, farklı kimliklerin bir arada yaşamasını mümkün kılan toplumsal sözleşme modeli olarak ele aldı. Bu yaklaşım, dinin devlet eliyle kurumsallaştırılan bir iktidar aracına dönüşmesine yönelik eleştiriyi de beraberinde getiriyor.

Mesajda öne çıkan temel vurgu, “resmi devlet İslam’ı” ile toplumun tarihsel ve çoğulcu inanç pratiği arasındaki ayrışma oldu. Medine Vesikası bu bağlamda, zorlayıcı değil uzlaştırıcı bir model olarak konumlandırıldı.

Öcalan’ın mesajında öne çıkan kavramsal çerçeve

Mesajda kullanılan kavramlar, okuyucuya doğrudan bir çağrıdan ziyade, ideolojik bir yön tarif ediyor. Öne çıkan başlıklar şöyle sıralanıyor:

Gerçek Cihad

Silahlı mücadele yerine; nefse, adaletsizliğe ve baskıya karşı verilen ahlaki ve toplumsal mücadele olarak tanımlanıyor.

Şûra Anlayışı

Merkeziyetçi karar mekanizmaları yerine, tabandan örgütlenen kolektif aklı esas alan demokratik yönetim modeli vurgulanıyor.

Demokratik İslam

Kadın özgürlüğü, ekolojik denge ve inanç çoğulculuğunu merkeze alan, iktidar dışı bir İslam yorumu öneriliyor.

Bu kavramlar, mesajın “şifresi” niteliğini taşıyor.

Bu mesaj 2025 barış sürecini nasıl etkiler?

Bu çıkış, devlete yönelik doğrudan bir müzakere çağrısından çok; topluma, sivil yapılara ve dini çevrelere yönelik sosyolojik bir yeniden konumlanma önerisi olarak yorumlanıyor.

Analistlere göre Öcalan, 2025’te başlatılan “Barış ve Demokratik Toplum” perspektifinin yalnızca siyasal değil, kültürel ve inanç temelli bir zemin kazanmasını hedefliyor. Özellikle muhafazakâr Kürt taban ile demokratik siyaset arasındaki mesafenin bu söylemle azaltılması amaçlanıyor.

Bu yönüyle mesaj, klasik barış söylemlerinden farklı olarak toplumsallaşmayı önceleyen bir hat çiziyor.

Siyasi ve toplumsal yansımalar ne olabilir?

Kongrede DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları’nın dile getirdiği “anadilde ibadet ve Kürtçe vaaz” talepleri, bu mesajla birlikte daha geniş bir tartışma alanı oluşturdu.

Uzmanlar, önümüzdeki dönemde şu başlıkların öne çıkabileceğini belirtiyor:

Dini alanda demokratikleşme tartışmaları

Diyanet merkezli İslam anlayışı ile sivil yorumlar arasındaki gerilim

Barış sürecinin toplumsal meşruiyet zemininin güçlenmesi

Bundan sonra ne bekleniyor?

“Demokratik İslam” söyleminin sivil toplumda ve muhafazakâr çevrelerde nasıl karşılık bulacağı, sürecin yönünü belirleyecek temel faktör olacak. Devletin bu ideolojik açılıma nasıl pozisyon alacağı ise barış sürecinin kalıcı hale gelip gelmeyeceği konusunda belirleyici rol oynayacak.

Kesin olan şu:
Bu mesaj, kısa vadeli bir açıklamadan ziyade, Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda din, kimlik ve siyaset ilişkisini yeniden tartışmaya açan uzun soluklu bir çerçevenin başlangıcı olarak görülüyor.

Kaynak: ANKA, Rudaw ve yerel haber ajansları verilerinden derlenmiştir.