Konut finansmanında devrim: %65'lik devlet desteği neleri kapsıyor?

Deprem bölgesinde inşa edilen 455 bin konut için açıklanan maliyet haritası, bugüne kadar görülmemiş bir sosyal devlet desteğini gözler önüne seriyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un paylaştığı verilere göre, konutların toplam maliyetinden önce 351 milyar liralık devasa altyapı bedeli tamamen devlet tarafından üstleniliyor.

Bu hamle, vatandaşın ödeyeceği rakamı daha en baştan aşağı çeken ilk bariyerdir. Ancak asıl kritik eşik, altyapı düşüldükten sonra ortaya çıkan "kalan fiyat üzerinden yapılan %50 indirim" hamlesidir. 

Bu kademeli destek sistemi, konutun toplam maliyetinin yaklaşık %65’inin devlet hazinesinden karşılanması anlamına geliyor ki bu, konut arzında piyasa dengelerini tamamen değiştiren bir maliyet üstlenimidir.

24 yıllık tecrübe ve afet yönetiminde mali sürdürülebilirlik

Türkiye'nin son çeyrek asırda yaşadığı tüm afetlerin ardından uyguladığı "mağdur etmeme" ilkesi, Gaziantep ve diğer 10 ildeki kalıcı konut projeleriyle kurumsallaşmış bir modele dönüştü. Geçmişteki afetlerde sunulan şartların üzerine koyarak ilerleyen bu sistem, devletin bir kar merkezi değil, bir güven limanı olduğunu teyit ediyor.

Maliyetlerin büyük kısmının devlet tarafından sübvanse edilmesi, afetzedelerin sadece ev sahibi olmasını değil, aynı zamanda mülkiyet hakkını borç yükü altında kalmadan kazanmasını sağlıyor. Bu süreç, sadece fiziksel yapıların inşasıyla sınırlı kalmayıp, bölge ekonomisinin de borç yükünden arındırılarak yeniden ayağa kaldırılması sürecidir.

Bakan Kurum’dan muhalefete "matematik" yanıtı

Bakan Kurum, özellikle "evlerin faizle verileceği" yönündeki eleştirilere somut rakamlarla karşılık verdi. Devletin sunduğu %50 indirimin yanı sıra, ödeme takvimindeki 2 yıllık "nefes alma" süresi dikkat çekiyor. 

Vatandaşın anahtarı aldıktan sonra ancak 2 yıl sonra ödemelere başlayacak olması, taşınma ve yerleşme maliyetleri göz önüne alındığında hayat kurtarıcı bir finansal boşluk yaratıyor.

Sabit taksit ve indirim modeli piyasa kurallarını nasıl bozuyor?

Bu finansal modelin en can alıcı noktası, 18 yıl boyunca değişmeyecek olan 8 bin 750 liralık sabit taksit tutarıdır. 

Normal bir konut kredisinde enflasyon ve değişken faiz oranları borcu katlarken, devletin sunduğu bu "donmuş fiyat" modeli, borcu zaman içerisinde enflasyon karşısında eritme potansiyeline sahiptir. 

Özellikle "kalan fiyat üzerinden %50 indirim" yapılması, devletin inşaat karından tamamen vazgeçtiğini ve maliyetin yarısını hibe olarak vatandaşa sunduğunu gösteriyor. Bu yaklaşım, mülkiyetin demokratikleşmesi yolunda atılmış dev bir adım olup, bölgedeki sosyal barışı inşaat demirinden daha güçlü bir şekilde tahkim etmektedir.

Gelecek Projeksiyonu: 18 yıllık ödeme planı ve mülkiyet güvencesi

Bundan sonraki süreçte, vatandaşların 18 yıl boyunca ödeyeceği 8 bin 750 liralık sabit taksitler, asgari ücret ve genel gelir artışı karşısında sembolik bir düzeye inecektir. Bu durum, depremzede ailelerin orta vadede ciddi bir sermaye birikimi yapmasına olanak tanıyacaktır.

Eğer bu ödeme planı disiplinli bir şekilde uygulanırsa, 2027 itibarıyla konutlarını teslim alan vatandaşlar, 2029'da ödemelere başladıklarında enflasyondan etkilenmeyen bir borç yüküyle karşı karşıya kalacaklar. 

Devletin konut fiyatının %65'ini üstlenmiş olması, bölgedeki özel konut piyasasındaki fahiş artışları da baskılayan bir emniyet sübabı görevi görecektir. Ancak bu devasa sübvansiyonun kamu maliyesi üzerindeki yükü, uzun vadeli bütçe disipliniyle yönetilmesi gereken bir süreç olarak ajandadaki yerini koruyacaktır.

Kaynak: IHA