İran, ABD ile barış görüşmelerinin tıkanmasının ardından “tam taarruz” askeri pozisyonuna geçeceğini açıkladı.

ABD'nin geçici ateşkes anlaşmasının süresini uzatmayacağını bildirmesi, barış görüşmelerine yönelik ilerleme ve stratejik petrol tankerlerinin yeniden geçişine dair umutları olumsuz etkiledi. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta gerçekleştirdiği saldırılarla savaşın uzama riski arttı.

Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, İranlı kurumların Hürmüz Boğazı ve bölgedeki gerilimi artırmaya hazırlıklı olması gerektiğini vurguladı.

Yetkili, diplomasi çabalarının başarısız olması durumunda Tahran'ın ABD'nin deniz ablukasını kırmak için “zamanında ve hassas” bir askeri saldırı düzenlemeye hazır olduğunu ifade etti.

İran ile ABD arasında savaşı sona erdirmek amacıyla 17 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptı, taraflara nihai bir barış anlaşmasına ulaşmaları için 60 gün süre tanıyordu.

Bu mutabakat, İran'ın nükleer programı ve ABD yaptırımlarını kapsayan daha geniş bir anlaşma için müzakere süreci öngörüyordu.

Ancak anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusundaki anlaşmazlık nedeniyle kısa sürede çözülmeye başladı.

ABD Başkanı Donald Trump'a, Washington'ın haziranda imzalanan geçici anlaşmayı uzatmayı düşünüp düşünmediği soruldu. Trump, böyle bir planlarının olmadığını belirtti.

ABD İLE DEVRİM MUHAFIZLARI ARASINDA ARKA KAPI TEMASI

Müzakereler çıkmaza girerken, ABD ile İran Devrim Muhafızları arasında arka kapı diplomasisinin yürütüldüğüne dair haberler gündeme geldi.

Axios'un konuya yakın iki kaynağa dayandırdığı habere göre, eski ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, Devrim Muhafızları ile yakın ilişkileri bulunan Iraklı Kürt bir liderle görüştü. ABD'nin bu aracı üzerinden Devrim Muhafızları Komutanı General Ahmed Vahidi'ye mesaj gönderdiği öne sürüldü.

Trump'ın damadı ve özel temsilcisi Jared Kushner, Fox News'e yaptığı açıklamada ABD yönetimi ile İran yönetiminin farklı unsurları arasındaki temasların oldukça yoğun olduğunu ifade etti.

İran, haziranda imzalanan mutabakatın kendisine Umman ile paylaştığı Hürmüz Boğazı'nı yönetme hakkı verdiğini savunurken, Washington bu yorumu reddetti.

İran'ın, kendi belirlediği güzergâh dışında Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan gemilere ateş açmaya başlamasının ardından çatışmalar yeniden şiddetlendi. Trump, 7 Temmuz'da anlaşmanın artık geçerli olmadığını duyurmuştu.

Reuters'a konuşan İranlı yetkili, yeni müzakerelerin başlayabilmesi için ABD'nin birkaç hafta içerisinde mutabakat hükümlerinin tamamını yerine getirmesi gerektiğini belirtti.

İran yönetimi, savaşta dirençli bir görüntü vermeye çalışırken yeni ekonomik yaptırımların ülkedeki sıkıntıları artırmasından, toplumsal huzursuzluğu yeniden tetiklemesinden ve yönetimin meşruiyetini daha da aşındırmasından endişe ediyor.

İran, Hürmüz Boğazı'nın yönetimi konusunda Umman ile ayrı bir anlaşma için görüşmeler yürütürken tarafların anlaşmaya yakın olduğu bildirildi.

Trump ise ABD'nin uzun süredir güvenlik ortağı olan Umman'a yönelik sert bir tehditte bulundu. Fox News'e konuşan Trump, Umman'ın ABD'nin önüne çıkması halinde ülkeyi bombalamakla tehdit etti.

Savaşta bugüne kadar çoğu İran ve Lübnan'da olmak üzere binlerce kişi hayatını kaybetti. İran, aralarında Umman, Ürdün, Kuveyt, İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan'ın bulunduğu ülkelerdeki ABD askeri üsleri ile altyapı tesislerini hedef aldı.

Savaş, enerji piyasalarını da etkiledi. Brent petrol savaş sırasında 126 dolara kadar çıkarak savaş öncesi seviyesinin yaklaşık yüzde 75 üzerine yükseldi.

Brent petrolün varil fiyatı pazartesi günü 2 doların üzerinde artışla 90,87 dolardan kapandı. ABD'de benzin fiyatları da savaş öncesindeki galon başına 3 doların altındaki seviyelerden 4 doların üzerine çıktı.