Girne açıklarında alabora olarak 514 metre derinliğe çöken yolcu gemisinin geçmişine dair yeni detaylar ortaya çıktı. Gemi, 2016 yılında karaya oturmasının ardından tamir edilmesi amacıyla inceleyerek rapor hazırlayan Gemi İnşa Mühendisi Muzaffer Erdal Kılıç, geminin geçmişte iki kez ağır hasar aldığını, resmi uyarı ve standartlara rağmen tamirat işlemlerinin yetkisiz kişilerce ve gayriresmi yollarla yürütüldüğünü açıkladı. Kılıç aynı zamanda geminin 25 yıllık arıza, hasar, tamir hizmet dışı kalma ve klas geçmişi hakkında SABAH’a teknik portre çıkardı.

30 Ağustos günü KKTC Limanı'ndan ayrıldıktan kısa bir süre sonra, limandan 4 mil uzakta alabora olarak 514 metre derinliğe çöken Filo Jet (eski adıyla Iris Jet) isimli yolcu gemisinin geçmişinde büyük ihmaller ve skandallar zinciri olduğu ortaya çıktı. Fransız yapımı 26 yıllık katamaranın geçmişte icralık olduğu, uzun yıllar limanda çürümeye terk edildiği ve aldığı ağır hasarların teknik standartlar göz ardı edilerek ehil olmayan kişilere tamir ettirildiği iddia edildi.

"HER ZAMANKİ GİBİ UCUZCU BİR YAKLAŞIM SERGİLEDİLER"

Gemiyi 2016 yılında Taşucu'nda karaya oturduktan sonra tamir amacıyla inceleyen Gemi İnşa Mühendisi Muzaffer Erdal Kılıç, gemide çok ağır hasar tespit ettiğini belirtti, "Gemi 2016 yılında Taşucu'nda karaya oturmuş ve özellikle iskele baş omuzluk dediğimiz bölgesinden, baştan yara almıştı. Tamir için hazırladığım raporu ve sonrasındaki tespitlerimi hatırlıyorum; teknede çok ağır hasar vardı. İşe başladım ancak ne yazık ki tekne sahipleriyle teknik anlamda anlaşamadık. Çıkardığım raporlarda, geminin mutlaka bir klas kuruluşu gözetiminde tamir edilmesi gerektiğini belirtmiştim. Ancak onlar her zamanki gibi ucuzcu bir yaklaşım sergilediler."

Gemi sahiplerinin uyarılara rağmen gerekli teknik standartları göz ardı ettiğini ve konunun yargıya taşındığını belirten Kılıç, "Daha sonra sürecin mahkemeye taşındığını biliyorum. Mahkemede tekneyi gayriresmi yollarla bir Yunan firmasına tamir ettirdiklerini beyan ettiler. Ancak geminin iki kez hasar aldığını ve her ikisinde de işinin ehli olmayan kişilerce tamir edildiğini çok iyi biliyorum" ifadelerini kullandı.

Aynı zamanda TMMO Gemi Mühendisleri Odası eski Genel Sekteri olan Erdal Kılıç geminin ihmal ve kazaların bulunduğu Fransa, İspanya ve Türkiye yargılarında sabıkası bulunan geçmişinin portresini SABAH'a çıkardı.

Gemi İnşa Mühendisi Muzaffer Erdal Kılıç

2001-2003 | İSPANYA'DA 280 YOLCUYLA YOLDA KALDI, "GİZLİ AYIPLI" ÇIKTI

Fransa'da inşa edildikten sonra İspanya'da işletilmeye başlanan gemi, 17 Temmuz 2001'de Ciutadella'nın 5 mil açığında 280 yolcuyla seyrederken tüm makinelerini kaybederek deniz ortasında kaldı. Yaklaşık 45 dakika sonra güçlükle limana yanaşabilen gemideki çok sayıda yolcuya sağlık müdahalesi yapıldı. İspanyol idaresi ve yerel mahkeme kayıtlarına yansıyan süreçte, tekrarlayan arızalar nedeniyle geminin "gizli ayıplı" olduğu gerekçesiyle tazminat kararları çıktı ve gemi armatörüne iade edildi.

2003 | FRANSIZ YARGITAY KARARI: RIHTIMA ÇARPTI, HASARLI HALDE SEFER YAPMAYA DEVAM ETTİ

Fransa Yargıtayı'nın (Cour de cassation) 10 Mart 2009 tarihli kararına yansıyan kayıtlara göre gemi, 26 Ekim 2003'te Taşucu Limanı'nda manevra yaparken rıhtıma çarptı. Dönemin kaptanı hasarı işletmeyi durduracak boyutta görmeyerek seferlere devam etti; ancak gemi birkaç gün sonra ciddi şekilde su almaya başladı. Klas kuruluşunun "donanımlı bir limanda tamir edilsin" şartıyla verdiği geçici izin şartları yerine getirilmeyince gövdedeki hasar daha da ağırlaştı.

İşletmeci şirketin borçları ve hukuki ihtilaflar nedeniyle haczedilen katamaran, Taşucu Limanı'nda 4 yıl boyunca atıl vaziyette çürümeye terk edildi. Silifke İcra Müdürlüğü tarafından 2008 yılında 2 milyon 425 bin dolar muhammen bedelle icradan satılarak Yunanistan'a götürüldü. Geminin uzun yıllar limanda bakımsız kalması kompozit gövdede, kapak-conta sistemlerinde ve su geçirmez bölmelerde ciddi yaşlanmaya yol açtı.

2016 | TAMİRATA DAİR HİÇBİR KLAS ONAYI VEYA RESMİ KABUL BELGESİ BULUNAMADI

2016 yılında Antalya'da karaya oturan gemiyi inceleyen mühendisler, hasarın sadece dış yüzeyde olmadığını; cam elyaf sandviç gövdede tabakaların birbirinden ayrıldığını (delaminasyon) ve hasarın 4 yarım gövde yüzeyine yayıldığını saptadı. Uzmanların "klas kuruluşu gözetiminde ve vakum infüzyon yöntemiyle tamir edilmeli" uyarılarına ve hazırlanan teknik şartnameye rağmen, maliyetten kaçınan şirket işi gayriresmî yollarla yetkisiz kişilere teslim etti. Mahkeme kayıtlarına yansıyan bilirkişi raporlarında, tamirata dair hiçbir klas onayı veya resmî kabul belgesi bulunamadı.

2018 | MAHKEME RAPORUNDA 29 KUSUR TESPİT EDİLDİ

İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi (Denizcilik İhtisas Mahkemesi) dosyasına giren Türk Loydu'nun 17 Aralık 2018 tarihli durum sörveyi raporuna göre gemide 29 ayrı teknik kusur ve kural uygunsuzluğu tespit edildi. Antalya'da yapılan deneme seyrinde sancak ana makinesinden yoğun dumanlar çıktığı, makinenin tam devre ulaşamadığı ve vaat edilen 32 knot hıza yalnızca 5 dakika dayanabildiği belgelendi.

2021 | BROKER SİTELERİNDE "SIFIR GİBİ" DİYE PAZARLANDI

Gövdesi yapraklaşan, makineleri duman salan ve defalarca mahkemelik olan katamaran, 2021 yılında uluslararası broker sitelerinde "Completely renewed" (Tamamen yenilendi) ve "Like a brand new boat" (Sıfır gibi) ilanlarıyla pazarlanarak yeniden satılığa çıkarıldı.

2024-2026 | 514 METREDE BİTEN FACİA

Yıllar içinde adı Iris Jet'ten Filo Jet'e, bayrağı Yunanistan'dan Panama'ya değişse de IMO 8962034 numaralı değişmeyen kimliğiyle 2024'te tekrar seferlere başlatılan gemi; 30 Ağustos 2026'da, tam 23 yıl önce ilk çalıştığı hatta Girne açıklarında su alıp alabora olarak 514 metre derinliğe gömüldü.